Kiracının tahliyesi: yasal sebepler
· 4 dk okuma

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşmeyi dilediği zaman sona erdiremez. Türk Borçlar Kanunu kiracıyı koruyan bir sistem benimsemiş ve tahliyeyi kanunda sayılan belirli sebeplere bağlamıştır. Bu sebeplerin her biri ayrı şartlara ve çoğu zaman kısa sürelere tabidir.
Sürenin dolması tek başına yeterli değildir
Belirli süreli bir kira sözleşmesinin süresi dolduğunda, kiracı en az on beş gün önce bildirimde bulunmamışsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiraya veren, yalnızca sözleşme süresinin bittiğini ileri sürerek sözleşmeyi sona erdiremez (TBK 347).
Bunun istisnası on yıllık uzama süresidir. Bu sürenin sonunda kiraya veren, izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise kira başlangıcından itibaren on yıl geçtikten sonra kiraya veren, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 347).
Kiraya verenden kaynaklanan sebepler
İhtiyaç: Kiraya veren, kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa tahliye davası açabilir (TBK 350). İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması gerekir; ileride doğabilecek ihtimallere dayanan bir ihtiyaç kural olarak yeterli görülmez.
Yeniden inşa ve imar: Kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekiyorsa ve bu işler sırasında kiralananın kullanılması imkânsızsa da tahliye istenebilir (TBK 350).
Her iki sebepte dava, belirli süreli sözleşmelerde sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Belirsiz süreli sözleşmelerde bu süre, fesih dönemine ve fesih bildirim sürelerine uyularak belirlenecek tarihten itibaren işler.
Yeni malikin ihtiyacı: Kiralananı sonradan edinen kişi de kendisi veya yukarıda sayılan yakınları için ihtiyaç sebebine dayanabilir. Bunun için edinme tarihinden itibaren bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmesi ve davayı edinmeden itibaren altı ay geçtikten sonra açması gerekir (TBK 351).
Kiracıdan kaynaklanan sebepler
- Yazılı tahliye taahhüdü: Kiracı, kiralananın tesliminden sonra belli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak taahhüt ettiği hâlde boşaltmazsa, kiraya veren bu tarihten itibaren bir ay içinde icra takibi başlatarak veya dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK 352). Teslimden önce, örneğin sözleşmeyle aynı anda alınan taahhütlerin geçerliliği uygulamada sıklıkla tartışma konusu olur.
- İki haklı ihtar: Kiracı bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kendisine iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa, kiraya veren kira süresinin, bir yıldan uzun süreli kiralarda ise ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde dava açabilir (TBK 352).
- Kiracının başka konutu: Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu bulunuyorsa ve kiraya veren sözleşmenin kurulması sırasında bunu bilmiyorsa, sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde dava açılabilir (TBK 352).
- Kira borcunda temerrüt: Kira bedelini veya yan giderleri ödemeyen kiracıya kiraya veren yazılı olarak süre verip, bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu süre en az otuz gündür ve bildirimin tebliğini izleyen günden başlar (TBK 315).
Zorunlu arabuluculuk
1 Eylül 2023'ten itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tahliye davaları da bu kapsamdadır. Kanun, kiralanan taşınmazların icra ve iflas mevzuatı uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümleri saklı tutmuştur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava sulh hukuk mahkemesinde görülür. Yukarıdaki bir aylık süreler kısa olduğundan sürecin baştan planlanması önemlidir.
İhtiyaç sonrası yeniden kiralama yasağı
Kiraya veren, ihtiyaç sebebiyle sözleşmeyi sona erdirdiğinde, haklı bir sebep olmaksızın kiralananı üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Yeniden inşa ve imar sebebiyle tahliye edilen yerlerde de eski kiracıya öncelik hakkı tanınması gerekir. Bu yasaklara aykırı davranan kiraya veren, eski kiracıya son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlüdür (TBK 355).
Somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız yerinde olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden güncel durumu kontrol ediniz.


