Mirasın reddi: süre ve usul
· 3 dk okuma

Mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar, terekeyi yalnızca malvarlığı değerleriyle değil, borçlarıyla birlikte kazanır. Tereke borçlarının malvarlığını aştığı ya da mirasçının başka nedenlerle mirası istemediği durumlarda Türk Medeni Kanunu mirasın reddi imkânı tanır. Ancak bu hak kısa bir süreye ve belirli bir usule bağlıdır.
Kimler mirası reddedebilir?
Yasal mirasçılar da vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçılar da mirası reddedebilir (TMK 605). Her mirasçı bu kararı kendisi için verir; bir mirasçının reddi diğer mirasçıları bağlamaz.
Hükmen ret
Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (TMK 605). Örneğin hakkında aciz belgesi bulunan ya da borçları malvarlığını açıkça aşan bir kişinin mirası bu kapsamda değerlendirilebilir. Uygulamada bu durumun tespiti için mahkemede dava açılır ve Yargıtay kararlarında bu davanın üç aylık ret süresine bağlı olmadığı kabul edilmektedir. Bununla birlikte mirasçının terekeyi sahiplenen davranışlarda bulunmamış olması gerekir.
Üç aylık ret süresi
Ret süresi üç aydır (TMK 606). Sürenin başlangıcı mirasçının durumuna göre değişir:
- Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha önce öğrendikleri ispat edilmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar.
- Atanmış mirasçılar için süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi bu süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK 615). Hangi durumların haklı sebep sayılacağı her olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Ret nasıl yapılır?
Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK 609). Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; bir koşula bağlanan ya da mirasın yalnızca bir kısmını kapsayan beyan geçerli bir ret sayılmaz. Sulh hâkimi beyanı bir tutanakla tespit eder ve özel kütüğüne yazar; isteyen mirasçıya bu konuda bir belge verilir. Başvuru kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Süre geçerse veya miras sahiplenilirse
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız ve şartsız kazanmış olur (TMK 610). Bu durumda mirasçı tereke borçlarından da sorumlu hâle gelir.
Süre dolmamış olsa bile bazı davranışlar ret hakkını ortadan kaldırır. Terekeye ait işlemlerde bulunan, mirasbırakanın işlerinin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya yönetimi için gerekmeyen davranışlarda bulunan, tereke mallarını gizleyen ya da kendisine maleden mirasçı artık mirası reddedemez (TMK 610). Örneğin terekeye ait bir aracı satmak veya mirasbırakanın banka hesabındaki parayı çekip harcamak bu nitelikte görülebilir. Bu nedenle ret düşünülüyorsa, karar verilinceye kadar tereke mallarına ilişkin tasarruflardan kaçınmak gerekir.
Reddin sonuçları
- Yasal mirasçılardan birinin reddettiği pay, o mirasçı mirasbırakandan önce ölmüş gibi hak sahiplerine geçer (TMK 611).
- Mirasbırakanın en yakın yasal mirasçılarının tamamı mirası reddederse, tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda artan değer, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK 612).
- Mirası reddeden mirasçılar kural olarak tereke borçlarından sorumlu olmaz. Ancak mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde ondan elde ettikleri ve paylaşımda geri vermekle yükümlü olacakları değerler oranında sorumlu tutulabilirler (TMK 618).
- Borçlarını ödeyemeyen bir mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK 617).
Mirasın reddi geri dönüşü güç sonuçlar doğurduğundan, karar verilmeden önce terekenin aktif ve pasifinin mümkün olduğunca ortaya konması yararlıdır. Somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız yerinde olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden güncel durumu kontrol ediniz.


